خاتم کاری روی مس

فیلـتر

نمایش 1–24 از 59 نتیجه

خاتم کاری روی مس

خاتم کاری روی مس هنر زینت دادن به اشیاء و ظروف به روش موزاییکی است. با قطعات ریز بریده شده به شکل مثلثهای کوچک از جنس چوب ، استخوان(شتر) و فلز میباشد. هر اندازه مثلثها کوچکتر باشند خاتم کاری روی مس مرغوبتر میباشد.

از جمله صنایع دستی رایج و شناخته شده در میان مردم، ظروف و وسایل خاتم کاری روی مس است. البته زمان زیادی از ظهور خاتم کاری روی مس نمیگذرد که در قدیم در خاور نزدیک رایج بوده است.

اولین نمونه خاتم کاری روی مس ابتدا در ایران و با فاصله زمانی کمی در اروپا کشف شده است.

خاتم کاری روی مس هنری است شامل نقوش مثلثی شکل از جنس استخوان یا چوب که خاتم کار روی سطح چوب یا فلز مینشاند. هرچه ابعاد نقوش مثلثی کوچکتر باشد خاتم زیباتر و اعلاتر است.

جهت خرید صنایع دستی و یا محصولات خاتم کاری میتوانید به صورت مجزا و یا ترکیبی در پکیج های متنوع تهیه نمایید.

صنایع دستی خاتم کاری روی مس جلوه هنر پارسی

شکل ویژه ای از خاتم کاری روی مس در قرن 14 میلادی در ایتالیا ساخته میشد. به این شکل که تکه های چوب یا عاج حیوانات را رنگ میزدند و با چیدن آنها کنار یکدیگر نقش و موردنظر ایجاد میشد.

امروزه اصلیترین محل ساخت صنایع دستی خاتم کاری روی مس در دنیا کشور ایران است. در گذشته به واسطه حمله مغول به ایران و روابط شکل گرفته بین ایران و چین، این هنر از چین به ایران وارد شد. خاتم چینی چهار ضلعی یا شش ضلعی هایی سیاه و سفید با جنس قلع بودند. بعد از نفوذ در ایران با ذوق و هنر ایرانی آمیخت. رنگهایی نظیر قرمز ، سبز و زرد و اشکال دیگری نظیر مثلث ، پنج ضلعی ، هشت ضلعی و ده ضلعی.

همچنین مفتول برنجی به جای قلع به ساختار این صنعت زیبای دستی اضافه شد. زیبایی و تنوع این هنر بیش از پیش شد. با این وجود گونه ای از خاتم کاری به شکل مختصر قبل از اسلام در ایران وجود داشته است. به این شکل که از چوب یکدست و یک رنگ مربع های کوچکی میبریدند و با طرحهای خاص روی سطح اصلی میچسباندند. البته تا مدتها بعد از ظهور اسلام هم از این روش استفاده می شد.

با وجود کشورهای با سابقه در زمینه خاتم کاری هند، عراق ، سوریه، فلسطین و… به عللی خاتم کاری ایران سرآمد جهان است.

اول به دلیل زیبایی و دقت در ساخت خاتم ایران. دوم به دلیل تاریخچه خاتم در ایران که در مقایسه با سایر کشورها بیشتر است. برای اثبات این ادعا مثالهای بسیار است. درب مسجد جامع اصفهان، مسجد مصری جهانباره، مسجد جامع عتیق شیراز ، قصر دلگشا تیمور سمرقند و منبر چوبی خاتم کاری شده. همچنین مسجد لبنان اصفهان، تخته شطرنج خاتم کاری شده، میز خاتم و درهای چوب گردو خاتم در موزه های یونان، بلژیک و آلمان. گذشت هزاران سال از زمان ساخت این بناها گواه مهارت خاتم کاران ایرانی و کیفیت خاتم ایران است.

دوران طلایی هنر خاتم کاری در ایران دوران صفویان است. همچنین هنرمندان به شاخه های هنری دیگری نظیر منبت کاری، کاشی کاری، ترمیم بقعه های متبرکه و مرمت آثار تاریخی میپرداختند.بعد از آن در زمان سلطنت زندیان نیز شرایط تا حدی همین گونه بود. در زمان قاجار از توجه به صنایع و هنرهای دستی کاسته شد. در دوران پهلوی مدرسه کمال الملک ساخته شد و دوباره روحی تازه به هنرهای سابق و صنایع دستی کشور دمیده شد. سپس کم کم کارگاههای هنری در وزارت فرهنگ و ارشاد شکل گرفت.

تشخیص خاتم اصل و علل و عوامل مرغوبیت خاتم

مرغوبیت و اصالت خاتم بدوا منوط به ریزنقشی و به ویژه منظم بودن طرح و همچنین مقدار فلز برنج به کار رفته در آن می باشد. چون مبنای نقوش خاتم اشکال هندسی است و زیبایی این اشکال منوط به آن و رعایت نظم در آنهاست نتیجتا مهمترین اصل برای یک خاتم خوب داشتن نظم هندسی است. هرچه خطوط و اشکال در خاتم موزون تر و متقارن تر باشد خاتم دارای مرغوبیت و اصالت بالاتری است.

مواد خام و اولیه و ابزار مورد نیاز برای ساخت خاتم

استخوان (شتر یا اسب یا عاج فیل)

ورق و مفتول های فلزی ( آلومینیوم ، برنج و در مواردی نقره)

صدف ، لاک ، نخ پرک ،سریشم

انواع چوب ( چوب گردو ، آبنوس ،عناب ، فوفل گردو نارنج کبوده و …)

و ابزار آلاتی همچون :

دریل و مته ، چکش، اره و …

انواع سوهان ، رنده، مقار، اره، پرس ، انواع چسب و …

روش تولید

ابتدا محصولی که قرار است خاتمکاری روی آن انجام شود آماده میشود و اصطلاحا زیر ساخت در اختیار هنرمند خاتم کار قرار میگیرد.

سپس چوبها و استخوان‌ها را در رنگ‌های مختلف تهیه کرده و با ابزار مخصوص خود به طول ۳۰ سانتیمتر و قطر ۱تا ۵/۲میلی‌متر می‌برند و از آن‌ها مثلث‌هایی تهیه می‌شود که پس از سوهان‌کاری تمام اضلاع آن به حالت دلخواه و مطابق با طرح درآمده و

خاتمکار متناسب با شکل ظرف مورد نظر، نقش مناسب ظرف را انتخاب میکند و شروع به پیچ دادن به چوب های رنگی، استخوان های شتر و فلز برنجی می نماید که همگی توسط دستگاه نورد به شکل مفتول هایی با سطح مقطع مثلث در آمده اند. سپس با برش مفتول های کنار هم چیده شده به ورقه های خاتم دست پیدا می کند. در نهایت ورقه ها بر روی ظرف مورد نظر چسبانده شده و پس از خشک شدن ساب می خورد. بعد از ساب دهی خاتم جهت حفاظت ظرف از گزند حشرات موریانه و جلا دهی به آن، پلی استر بر روی سطح ظرف پاشیده می شود.

سطح محصولات خاتم شرکت هفت گردون، از خاتم توگلو استخوان پوشیده شده است. حاشیه ی سطح در و بدنه ی جعبه از نوع خاتم شش و ستاره می باشد.همچنین کنار حاشیه نواری سفید رنگ به چشم میخورد که با فیبر سفید ایجاد شده است. فلز برنج به كار رفته در ساخت اين محصول رنگ طلايي خاصي به آن داده است. لبه های گرد و بدون زاویه بر زیبایی آن افزوده است.

در داخل جعبه بر روی لبه و درب آن شاهد حاشیه ی تاجی هستیم و در سطوح داخلی درب آن حاشیه ی شش و ستاره را خواهیم دید. رنگ صاف و يكدست بودن سطح جعبه خود گواهي بر كيفيت بالاي محصول و ساب و جلادهي مرغوب آن است. جعبه از نوع لولایی می باشد.

کلیه مواد استفاده شده در ساخت محصولات و هدایای تبلیغاتی خاتم شرکت هفت گردون از جمله چوب ها، استخوان شتر و فلز برنج داراي رنگ هاي طبيعي خود مي باشد. محصولات خاتم فوق، از جنس چوب و خاتم مرغوب و در مواردی هم با زیر ساخت مسی با كيفيت عالي و طرح هاي هندسي منظم هم چون خاتم توگلو استخوان است كه توسط خاتمکار در كنار هم چيده شده است. رنگ غالب طلايي آن در اثر استفاده از فلز برنج ايجاد شده كه خود گواه مرغوبيت و كيفيت اثر است.

نمونه آثار معروف خاتم کاری

صندوق حرم حضرت امیرالمومنین (ع) در دوره زندیه

صندوق حرم امام علی نقی(ع) در سامرا در دوره صفویه

صندوق حرم امام حسن عسگری(ع) در سامرا در دوره صفویه

صندوق حرم امام حسین(ع) در کربلا در دوره زندیه

صندوق حرم حضرت زینب (س) در شام

و از جمله آثار معاصر :

مجلس شورای اسلامی (تالار خاتم)

اتاق خاتم کاری شده کاخ مرمر

خاتم کاری در یک نگاه

خاتم کاری از جمله یکی از برجسته ترین و اصیل صنایع دستی ایران می باشد که نه تنها در سطح ملی که در سطح بین المللی نیز دارای شهرت، اعتبار و محبوبیت فراوان است. این هنر-صنعت زیبا و نفیس با پیشینه ای بس طولانی از جذاب‌ترین زیرمجموعه‌ های صنایع‌دستی ایران بوده که علاوه بر جنبه زیبایی بصری و چشم نواز آن دارای کاربردهای متنوع و گوناگونی در زندگی روزمره نیز می باشد.

قاب تابلوهای خاتم به همراه نقاشی مینیاتور، انواع ظروف پذیرایی شامل شیرینی خوری، سنگاب، آجیل خوری، سرویس چای و سینی، شمعدان، انواع ست های رومیزی مدیریتی شامل قلمدان، جای کارت، جای تقویم، گیلاس های پایه دار شربت خوری، جای سکه، زعفران، صندوقچه های جواهرات و بسیاری کاربردهای متنوع دیگر.

ساخت خاتم دارای پیچیدگی، دقت نظر و ظرافت‌های خاص و ویژه خود می باشد که دقت نظر و اعمال آن ضوابط در طی مراحل ساخت توسط اساتید متبحر و مجرب ماحصل کار را به اثری شگفت انگیز و چشم نواز تبدیل می نماید.

ویژگیهای خاتم اصیل

خاتم خوب علاوه بر این که بسته به شیوه های ساخت آن منوط می باشد، به عوامل دیگری نیز وابسته است.

همانگونه که در شکل ظاهری خاتم می توان به نظم و هماهنگی مثلث های چیدمان شده پی برد، ساخت مثلث ها و چند ضلعی ها نیز خود دارای شرایط و ضوابطی بوده که بی تاثیر در شکل و پرداخت نهایی خاتم نیست.

خاتم خوب و اصیل نشانه‌هایی را به همراه دارد که هنگام تهیه می توانید با در نظر گرفتن آن نشانه ها خریدی مطمئن و جذاب داشته باشید. مرغوبیت و اصالت خاتم در بدو امر منوط به ریز نقشی و چیدمان منظم مثلث ها و چند ضلعی ها دارد. مبنای نقوش خاتم اشکال هندسی است.

مهم ترین اصل برای یک خاتم استاندارد و مطلوب دارا بودن نظم هندسی و تقارن هاست. استفاده از گلهایی که در ساخت آنان از چند ضلعی هایی با بیشتر از شش ضلع استفاده شده باشد.

به کارگیری طرح های پیچیده و غیر تکراری، کوچک بودن مثلث ها، استفاده کمتر از رنگ های شیمیایی، استفاده از آستر در پشت برشهای خاتم با بهره گیری از چسب مرغوب، استفاده از چوب های کمیاب نظیر چوب آبنوس و فوفل جهت ساخت مثلث ها، استفاده زیاد از استخوان و مفتول های فلزی در مساحت کم، صاف بودن سطح خاتم و دقت در برش و همچنین چیدمان موزون و قرینه نقوش.

سطح زیر لاک یا جلای خاتم باید کاملاً صاف و بدون ناهنجاری بوده باشد. استفاده از چسب های مرغوب، محکم و سالم برای زیرساخت، همچنین دقت کافی در کارگزاری قطعات به گونه‌ای که با سوهان کاری آسیب وارد نشود.

با این وجود نه تنها خاتم که ترجیحاً کلیه محصولات مختلف صنایع دستی را باید از مراکز عرضه معتبر و دارای تعهد و نشان تهیه نمود. همچنین ترجیحا محصول اگر حاصل دست استاد کار باشد، به مراتب شکیل تر، زیباتر و اصیل تر از محصولات ساخت دست هنرورزان و هنرجویان است.

اطلاعات بیشتر ...